محصولات

اگرچه ام‌اس به عنوان یک اختلال عصبی شایع در جوانان شناخته می شود، ولی به نظر نمی‌آید سر منشــا این اختلال در سیستم عصبی باشد. سال ها تحقیق باعث شده انگشت اتهام محققان به طرف سیستم ایمنی بدن نشانه رود. سیستم ایمنی خط مقدم دفاع از بدن در مقابل عفونتهای ناشی از ویروس ها، باکتری ها و مهاجمان دیگر است. برای آنکه سیستم ایمنی کارش را درست انجام دهد، باید بتواند خودی (سلول‌ها، بافت‌ها و ارگان‌های تشکیل دهنده‌ی بدن) را از مهاجم ( ویروس، باکتری یا هرگونه متجاوز دیگری که با ژن‌های ما هم خوانی ندارد) تشخیص دهد. در بیماری‌های خود ایمنی نظیر ام‌اس، سیستم ایمنی تواناییِ تشخیص خودی از غیر خودی را از دست می‌دهد و شروع به نابود کردن بافت های سالم بدن می‌کند.
سیستم عصبی که تمام فعالیت‌های بدنی را کنترل می کند، از سلولهای عصبی (نورون) تشکیل شده است. هر نورون شامل دو قسمت است: یکی تنه‌ی سلول و دیگری امتدادی از این سلول به نام آکسون یا رشته عصبی. هر آکسون1 با پوششی محافظ به نام میلین2 پوشیده شده است.



سیستم عصبی اساساً از دو بخش تشکیل شده است:
1. سیستم عصبی مرکزی که شامل مغز، طناب نخاعی و اعصاب بینایی می‌باشد و قسمت اصلی است که در ام‌اس آسیب می‌بیند.
2. سیستم عصبی محیطی شامل شبکه ای از اعصاب وآکسون ها است که سیستم عصبی مرکزی را به عضلات، اندام‌های حسی و غدد واقع در نقاط مختلف بدن وصل می‌کند.
سیستم عصبی هدایت پیام های الکتریکی را به اقصی نقاط بدن بر عهده دارد. این پیام‌های الکتریکی شبیه جریان برق در یک سیم است. میلین (شبیه روکش پلاستیکیِ سیم برق)، انتقال پیام‌های الکتریکی را سرعت می‌بخشد و گذر آنها را از موانع سر راه تسهیل میکند. در ام اس این پاسخ خود ایمنی متوجه روکش میلینِ پوشاننده ی آکسون‌های سیستم عصبی مرکزی و نیز خود آکسون میگردد. از بین رفتن پوشش میلین3 اطراف آکسون‌های سلول های عصبی به نوبه ی خود، منجر به کاهش یا قطع انتقال پیام عصبی می‌شود. نهایتا ممکن است آکسون ها گسسته شوند و در نتیجه ارتباط سیستم عصبی با قسمت های مختلف بدن از بین می‌رود.

علت ام‌اس روشن یا ساده نیست. در حال حاضر، دانشمندان بر این باورند که مجموعه‌ای از عوامل (نه یک عامل به تنهایی) باعث بروز بیماری ام‌اس می شوند:
- عوامل جنسیتی (شیوع ام‌اس در زنان دو الی سه برابر شیوع آن در مردان است)
- نژادی و قومی (شیوع ام‌اس در برخی از نژادهای ساکن در اروپای شمالی از همه بیشتر است)
- جغرافیایی (هر چه از استوا دورتر می شویم شیوع ام‌اس بیشتر می‌شود)
- ژنتیکی (ام‌اس یک بیماری ارثی نیست، اما شواهد محکمی وجود دارد که ژنتیک در افزایش ریسک ابتلا به ام‌اس نقش دارد)
- شیوه ی زندگی (مثلا ارتباط ام‌اس با کمبود ویتامین دی یا ارتباط احتمالی آن با استعمال دخانیات)
- علل عفونی (مثلا تاثیر یک یا یا چند ویروس یا باکتری)
این سوال که چرا بعضی‌ها به ام‌اس مبتلا می‌شوند و بعضی دیگر نه، به عنوان یکی از بزرگترین معماهای این بیماری باقیمانده است. حل این مسئله و مشخص شدن علت بیماری راه را برای درمان موثرتر و حتی قطعی بیماری هموار می‌کند.

هر عملکردی، چه حسی و چه حرکتی که تحت کنترل سیستم عصبی مرکزی باشد، می‌تواند در ام‌اس تحت‌الشعاع قرار گیرد. التهاب و آسیب به میلین و آکسونها ممکن است در هر جایی از سیستم عصبی مرکزی اتفاق بیفتد، و از آنجا که هر قسمت از سیستم عصبی مرکزی مسئولیت خاصی دارد به همین دلیل این بیماری علایم گوناگونی دارد و فهرست علایم احتمالی موجود در ام‌اس، بلند بالا هست: خستگی (شایع ترین علامت)، تغییرات بینایی (مثل تاری دید یا دوبینی)، مشکلات راه رفتن، تغییرات حسی مانند بی حسی یا احساس گزگز در اندامها، لرزش، عدم تعادل، مشکلات مثانه و روده (مانند احساس فوریت در دفع ادرار، مشکل در تخلیه کامل ادرار، یبوست)، مشکلات جنسی، مشکلات گفتاری و بلع غذا، تغییرات خُلقی و مشکلات در تفکر و حافظه.
بیشتر علایم دائمی نیستند و گاه به گاه بروز می‌کند، ولی بعضی دیگر ممکن است پایدار بمانند. همچنین علایم می تواند از خفیف تا خیلی شدید متفاوت باشد. خبر خوب اینکه اغلب بیماران، همه‌ی علایم مزبور را از خود نشان نمی‌دهند و بیشتر این نشانه ها درمان پذیرند.

ام اس از هر فردی به فرد دیگر، میتواند چنان متفاوت باشدکه میشود گفت، ام اس هر فردی خاص خودش است. احتمال دارد دلیل این گوناگونی وابسته به عوامل جغرافیایی یا ژنتیکی باشد. همچنین التهاب و آسیب به میلین و آکسونها ممکن است در هر جایی از سیستم اعصاب مرکزی اتفاق بیفتد، به همین دلیل این بیماری علایم گوناگونی دارد.
اما بطور کلی از نظر سیر بیماری، چهار نوع مختلف ام‌اس توسط پزشکان تعریف شده است که عبارتند از:
1. فرم عود کننده و فروکش کننده4 : در %85 موارد، ام اس به این صورت شروع می‌شود. این نوع از بیماری ام اس با حملات عود غیر قابل پیش بینی مشخص میشود و در پی آن بهبودی حاصل می‌شود. علایم ایجاد شده در یک حمله عود ممکن است کاملا بهبود یابد، بدان معنی که شخص به سطح عملکردش در پیش از حمله باز گردد، یا اینکه بهبودی نسبی داشته باشد، یعنی بعضی از علایم برای همیشه باقی بماند.
2. فرم پیشرونده‌ی ثانویه5 : در طول تقریبا 10 سال، حدود %50 از کسانیکه برای آن‌ها فرم عود کننده- فروکش کننده تشخیص داده می شود، به فرم پیشرونده‌ی ثانویه تبدیل میشوند، که با پیشرفت مستمر ناتوانی (البته نه الزاما خیلی سریع) همراه است و در این بین حمله ای هم رخ نمی‌دهد.
3. فرم پیشرونده‌ی اولیه6 : در %10 موارد، ام اس از همان ابتدا سیری پیشرونده دارد که فاقد هر گونه حمله و یا بهبودی است و آسیب سلولهای عصبی بصورت مستمر و پیشرونده بروز می‌کند.
4. فرم عود‌کننده و پیشرونده7 : تعداد خیلی کمی از بیماران (کمتر از%5) در ابتدا مبتلا به فرم پیشرونده ی بیماری تشخیص داده می شوند، ولی در ادامه شاهد چندین حمله می باشند.

اکثر افراد مبتلا به ام‌اس (به جز آنها که مبتلا به نوع پیشرونده اولیه بیماری هستند) عود (یا حمله) بیماری را تجربه می‌کنند. عود به معنی ظهور علائم جدید یا بدتر شدن علائم قدیمی است که حداقل به مدت 24 ساعت باقی بماند (خیلی اوقات علائم چند روز یا چند هفته ادامه پیدا می‌کنند). علت عود، ایجاد التهاب و از بین رفتن پوشش میلین در قسمتی از مغز یا نخاع است. واقعیت امر این است که اغلب عودهای ام‌اس به تدریج در عرض چندین روز، هفته، یا ماه خود بخود رفع می‌گردد. یعنی سرانجام، التهابی که زمینه‌ساز عود بوده، به پایان می‌رسد و تمام یا بعضی از علائم نیز همراه با آن فروکش می‌کند (البته ممکن است برای برطرف شدن سریعتر التهاب نیاز به داروهای کورتونی باشد؛ و در مورد اینکه عود شما نیاز به درمان با کورتون دارد یا نه، پزشک شما تصمیم‌گیری می‌کند). بنابراین پس از یک عود ممکن است همان احساس و کارایی را که قبلا داشتید دوباره به دست بیاورید. البته ممکن است بعضی علائم برای مدت طولانی‌تری و یا حتی برای همیشه باقی بمانند.
ممکن است خیلی پیش بیاید که علائم بیماری به مدت کوتاهی (مثلا چند دقیقه تا چند ساعت یا حتی یکی دو روز) خود را نشان دهند یا بدتر شوند بدون اینکه التهابی در مغز و نخاع اتفاق افتاده باشد. این عودها که به دلایلی غیر از خود بیماری بروز می‌کند، عودهای واقعی نیستند و به آنها عودهای کاذب گفته می‌شود. عود کاذب می‌تواند علل مختلفی داشته باشد. شایعترین آنها گرما و بالا رفتن دمای بدن است. مثلا ممکن است در یک محیط گرم و مرطوب یا به دنبال ورزش طولانی که دمای بدنتان را بالا می‌برد و یا هنگامی که در اثر یک عفونت دچار تب می‌شوید احساس ناراحتی کنید. همچنین ممکن است متوجه شوید علائمتان، هنگامی که خسته یا عصبی هستید بدتر می‌شود. این واکنش خیلی هم تعجب‌آور نیست، زیرا اکثر افراد چه ام‌اس داشته باشند و چه نداشته باشند، اگر خسته یا تحت فشار باشند حال خوبی نخواهند داشت. پس اگر در اثر گرما، خستگی و استرس دچار بدتر شدن علائم شدید نترسید؛ بیماریتان در حال بدتر شدن نیست. با پایین آمدن حرارت بدن، کمی استراحت یا کمی تفریح و تمدد اعصاب احساس می‌کنید حالتان بهتر شده است.
توجه! اگر علائمتان ناگهان بدتر شد یا دچار علامتی شدید که تا به حال تجربه نکرده‌اید، کمی در مورد اینکه علت احتمالی آن چه می‌تواند باشد فکر کنید. اگر خسته یا عصبی شده‌اید، یا اگر بیش از حد گرمتان شده، کمی به خودتان وقت بدهید تا آرام شوید. اگر علائمتان تا روز بعد یا چیزی در همین حدود برطرف نشد، وقت آن است تا ملاقاتی با پزشک‌تان داشته باشید تا تعیین کند که آیا دچار یک عود واقعی شده‌اید یا نه.

بدن دارای یک استعداد ذاتی است که می تواند خود، بخشی از آسیب ناشی از ام اس را ترمیم کند. چنان که بعد از هر بار عود ام اس، بدن آسیب وارده را به طور نسبی ترمیم می‌کند و علائم فروکش می‌کند. در جریان هر بار عود ام اس، حمله سلولهای ایمنی به غلاف میلین باعث تخریب میلین شده و نیز مایعات در محل میلین آسیب دیده جمع می‌شوند (درست مثل وقتی که پای شما پیچ میخورد) و در نتیجه تورمی در اطراف رشته عصبی ایجاد می‌شود این تورم، به رشته‌های عصبی فشار وارد می‌کند، فشار روی رشته‌های عصبی و تخریب غلاف میلین این رشته‌ها باعث می‌شود که پیام عصبی به خوبی منتقل نشود.
در پی ناپدید شدن التهاب و تورم و پایان یافتن عود، فشار از روی برخی از رشته‌های عصبی برداشته می‌شود و آنها توانایی عملکرد طبیعی خود را دوباره به دست می آورند. کاهش التهاب می تواند طی یک فرآیند طبیعی توسط خود بدن و یا به وسیله ی داروهای کورتونی رخ دهد. به علاوه، پوشش میلین که دراثر التهاب آسیب دیده است، این توانایی را دارد که خود را - هر چند به صورت ناکامل- ترمیم کند. ترمیم شدن میلین، تا زمانی که رشته عصبی زیر آن سالم باشد و آسیب ندیده باشد، می تواند باعث تسهیل انتقال پیام‌های عصبی شود و این امر به مرور زمان منجر به بهبود علایم خواهد شد. اما در صورت آسیب یا قطع رشته عصبی (آکسون) و تشکیل بافت جوشگاهی، بهبودی خیلی مشکل‌تر میشود. متأسفانه پزشکان تا کنون نتوانسته‌اند راهی برای از بین بردن بافت جوشگاهی یا ترمیم آکســون صدمه دیده بیابند.

بر خلاف گذشته که نمی شد چندان کمکی به مبتلایان ام اس کرد، امروزه درمان های متعدد، مطمئن و مؤثری وجود دارد که باعث میشود سرعت پیشرفت بیماری و امکان بروز ضایعات عصبیِ دائمی کاهش یابد. بنابراین تشخیص سریع و صحیح، هدف مشترک شما و پزشک است. یکی از دلایلی که گاه تشخیص ام اس را این قدر مشکل میکند، این است که نورولوژیست ها (پزشکان متخصص تشخیص و درمان اختلالات عصبی) هنوز نتوانسته‌اند یک آزمایش اختصاصی برای تشخیص این بیماری پیدا کنند. بدین معنی که پزشک باید اطلاعات مختلفی از جمله تاریخچه ی بیماری، علایمی که شما می گویید، نتایج معاینات عصبی یا هر آزمایش دیگری که لازم دانسته شود را کنار هم بگذارد تا به تشخیص برسد. همچنین پزشک می کوشد که بیماری های محتمل دیگر را که می‌توانند باعث بروز علایم مشابهی شوند رد کند.

خوشبختانه، آن روزها گذشته که پزشکان برای تشخیص این بیماری مجبور بودند، بیمار را داخل وان آب داغ بگذارند تا علایم ام اس پدیدار شود!!! امروزه، نورولوژیست ها برای اطمینان از تشخیص درست ام اس و رد دیگر احتمالات، به سابقه ی بیماری، انجام معاینات عصبی و انواعی از تست های آزمایشگاهی متکی هستند. مانند:
ام آر آی
یک شیوه ی خیلی حساس و غیرِ تهاجمی برای مشاهده ی مناطق آسیب دیده در مغز و نخاع می باشد. در ام‌آرآی مناطق آسیب دیده به صورت پلاک گزارش می‌شود. اگرچه یک اسکن ام‌آرآی ابزاری هوشمند در روند تشخیص محسوب می شود، ولی به خودی خود ثابت نمی کند که بیمار دچار ام اس است. گذر طبیعی عمر و بیماری‌هایی به جز ام اس نیز می توانند در مغز، تولید پلاک کنند که شبیه ام اس به نظر می آید. بنابراین پزشک ناچار است، برای رسیدن به تشخیص صحیح از ابزارهای دیگری نیز سود جوید. و نتایج تمام مشاهدات را در کنار هم بررسی کند.
تست پتانسیل برانگیخته8
در تست‌های پتانسیل برانگیخته (ای‌پی)، اعصاب به خصوصی (همچون اعصاب بینایی، شنوایی و مسیرهای حسی) که عموما در ام‌اس درگیر می شوند تحریک شده و پاسخ‌های الکتریکی مغز به این تحریک ثبت می‌شود. از میان سه نوع تست بینایی، شنوایی و حسی، تست بینایی9 بیشتر در تشخیص ام‌اس مورد استفاده قرار می گیرد. زیرا در تعداد زیادی از بیماران سرعت پاسخدهی به تحریک در این تست کاهش یافته است.
گرفتن مایع نخاع10
انجام ال‌پی یا همان گرفتن مایع از نخاع، به نورولوژیست تان این امکان را میدهد که مایع مغزی نخاعی را مورد بررسی قرار دهد، همان مایعی که دور تا دور طناب نخاعی و مغزتان را در‌بر‌میگیرد. پزشک با فروکردن سوزن نخاعی به ناحیه‌ی پایینیِ ستون مهره ها، این مایع را به دست می آورد. سپس مایع مغزی نخاعی، به منظور یافتن شواهدی دال بر وجود یک پاسخ ایمنی غیرعادی در سیستم عصبی مورد بررسی قرار می‌گیرد. انجام ال‌پی که معمولا از آن دسته کارهایی نیست که خیلی باب میل افراد باشد، در عرض بیست دقیقه داخل مطب نورولوژیست قابل انجام‌است. به شما قول می دهیم این کار آن قدرها هم که می گویند وحشتناک نیست.
آزمایش خون
اگرچه هیچگونه آزمایش خون مشخصی برای ام اس وجود ندارد، ولی انجام برخی از این تست ها می تواند به صورت موثری تردید و شک به دیگر علل به وجود آورنده ی علایم عصبی مثل بیماری لایم، بیماری های همبندی-عروقی، بعضی انواع خاص از بیماری‌های ارثی و غیره را رد کند.

سندرم بالینی منفرد در حقیقت اولین نوبت وقوع علایم بالینی است که علت آن، دمیلیناسیون (از بین رفتن میلین) در یک یا چند منطقه از سیستم اعصاب مرکزی بوده و حداقل 24 ساعت به درازا بکشد. این پدیده را نمی توان به عنوان تشخیص ام‌اس تلقی کرد. کسی که دچار سندرم بالینی منفرد میشود، ممکن است بعدا مبتلا به ام اس شود و شاید هم این اتفاق نیفتد. بنابراین نورولوژیست ام آر آی را با دقت بررسی میکند و آن را در آینده تکرار خواهد کرد تا دریابد قدم بعدی درمان چه باید باشد.
تا‌کنون چندین تحقیق گسترده در مورد اینکه آیا درمان زود هنگام سندرم بالینی منفرد می‌تواند بروز ام اس را به تأخیر بیاندازد، انجام شده و بررسیها نشان داده است که تزریق داروهای اینترفرون بتا، وقوع رخداد دمیلیناسیون را به تأخیر می اندازد و می‌تواند از تبدیل شدن این سندرم به ام‌اس جلوگیری کند.

The Rolex's top Observatory chronometer, which has been cheap watch tested only after the movement has been put into the perpetual watches watch case, has an average error of less than two seconds per day, more than two times more accurate than the omega uk average chronometer certified chronometer.